تحقیق و توسعه
تجهیزات عمومی آزمایشگاهی حرفهای با قیمت بیواسطه
حتی پیشرفتهترین آزمایشگاهها نیز برای فعالیت روزمره به مجموعهای از تجهیزات پایه نیاز دارند. آمادهسازی نمونه، مخلوطکردن محلولها، گرمکردن کنترلشده، وزنکشی، جابهجایی تجهیزات و نگهداری ایمن مواد، فرآیندهایی هستند که ممکن است هر روز بارها انجام شوند و کیفیت تجهیزات مورد استفاده در آنها میتواند روی سرعت کار، ایمنی و قابلیت اعتماد فرآیند آزمایشگاهی اثر بگذارد.
تجهیزات عمومی آزمایشگاهی مجموعهای از دستگاهها و لوازمی هستند که برخلاف تجهیزات تخصصی مانند چمبر پایداری یا هود میکروبی، محدود به یک آزمون خاص نیستند و در طیف گستردهای از آزمایشگاههای تحقیقاتی، دانشگاهی، صنعتی، دارویی و کنترل کیفیت استفاده میشوند.
در فردوس تجهیز، این دسته شامل محصولاتی مانند شیکر رومیزی، بنماری، ترازوی آزمایشگاهی، ترولی آزمایشگاهی، کمد نگهداری مواد شیمیایی، کمد نگهداری سیلندر گاز، کمد استیل آزمایشگاهی، سکوبندی و میز آزمایشگاه و برخی تجهیزات عمومی دیگر است.
تجهیزات عمومی آزمایشگاهی چیست؟
اصطلاح تجهیزات عمومی آزمایشگاهی به دستگاهها و تجهیزاتی گفته میشود که برای اجرای فعالیتهای پایه و تکرارشونده آزمایشگاه به کار میروند. این تجهیزات ممکن است برای آمادهسازی نمونه، انتقال، توزین، کنترل دما، اختلاط، نگهداری مواد یا سازماندهی محیط آزمایشگاه استفاده شوند.
اما «عمومی» بودن به معنی کماهمیت بودن تجهیز نیست. WHO در سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاه، مدیریت تجهیزات را یکی از اجزای مهم کیفیت میداند و انتخاب صحیح، نصب، کالیبراسیون، نگهداری پیشگیرانه و ثبت سوابق تجهیزات را برای حفظ عملکرد قابل اعتماد ضروری میداند.
ISO/IEC 17025 نیز برای آزمایشگاههای آزمون و کالیبراسیون بر عملکرد منسجم و تولید نتایج قابل اعتماد تأکید دارد. نسخه 2017 این استاندارد در سال 2023 مجدداً تأیید شده و همچنان نسخه جاری آن است.
بنابراین هنگام خرید تجهیزات عمومی آزمایشگاهی بهتر است علاوه بر قیمت، مشخص شود تجهیز چگونه در فرآیند واقعی آزمایشگاه استفاده خواهد شد.
انواع تجهیزات عمومی آزمایشگاهی فردوس تجهیز
محصولات فعلی این دسته از تجهیزات مکانیکی و حرارتی تا لوازم نگهداری و مبلمان تخصصی آزمایشگاه را پوشش میدهند.
شیکر آزمایشگاهی
شیکر آزمایشگاهی برای ایجاد حرکت کنترلشده و مخلوطکردن نمونهها و محلولها استفاده میشود. نوع حرکت، دامنه حرکت، سرعت و نگهدارنده نمونه میتواند با توجه به مدل دستگاه متفاوت باشد.
فردوس تجهیز در حال حاضر چند مدل شیکر شامل شیکر رومیزی کلمپی، شیکر رومیزی میلهای و شیکر رومیزی فنری را در این دسته ارائه میکند. در مدل کلمپی، کنترل دیجیتال دور و تایمر در مشخصات دستگاه ذکر شده است و مدل میلهای نیز برای همزدن ظروف آزمایشگاهی و ارلن طراحی شده است.
هنگام خرید شیکر بهتر است ابتدا نوع ظرف، تعداد نمونهها، وزن بار، محدوده دور مورد نیاز و مدت زمان کار مشخص شود. انتخاب شیکری با سرعت بالا اما ظرفیت ناکافی یا مکانیزم نگهدارنده نامناسب، لزوماً پاسخگوی فرآیند آزمایشگاه نخواهد بود.
در کاربردهایی که شیکر برای ساعتهای طولانی کار میکند، پایداری سرعت، طراحی مکانیکی و امکان تنظیم زمان نیز اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
بنماری آزمایشگاهی
بنماری یا Water Bath برای گرمکردن غیرمستقیم نمونهها در یک حمام مایع با دمای کنترلشده استفاده میشود. مزیت این روش آن است که نمونه بهجای تماس مستقیم با یک سطح بسیار گرم، از طریق آب یا سیال داخل مخزن گرم میشود.
مدل بنماری موجود در فردوس تجهیز برای محدوده دمایی اعلامشده حدود 25 تا 100 درجه سانتیگراد معرفی شده و دارای کنترل دیجیتال دما، تایمر و المنت حرارتی است.
در انتخاب بنماری بهتر است حجم مخزن، محدوده دما، ظرفیت ظروف، دقت کنترل و جنس مخزن داخلی بررسی شود. اگر چند نمونه همزمان در دستگاه قرار میگیرند، چیدمان آنها نیز باید به شکلی باشد که گردش و انتقال حرارت بیش از حد مختل نشود.
نظافت دستگاه هم اهمیت دارد. منابع CDC نشان میدهند محیطهای آبی میتوانند در صورت نگهداری نامناسب به مخزن میکروارگانیسمهای آبزی تبدیل شوند؛ بنابراین برنامه نظافت و تعویض آب باید بر اساس کاربرد و دستورالعمل آزمایشگاه تعریف شود.
ترازو و تجهیزات توزین آزمایشگاهی
توزین یکی از مراحل پایه بسیاری از آزمایشهای کمی است و خطای این مرحله میتواند به مراحل بعدی فرآیند منتقل شود.
در صفحه فعلی فردوس تجهیز ترازوی تحلیلی Apollo GX224A نیز دیده میشود.
هنگام خرید ترازوی آزمایشگاهی نباید فقط بیشترین ظرفیت وزنکشی یا تعداد رقم نمایشگر را بررسی کرد. Readability، ظرفیت، تکرارپذیری، شرایط نصب، کالیبراسیون و حداقل مقدار قابل توزین برای فرآیند مورد نظر از مواردی هستند که باید متناسب با کاربرد بررسی شوند.
NIST نیز در منابع آموزشی مربوط به Analytical Balance بر اهمیت عوامل ایجاد خطای توزین، روشهای کالیبراسیون، استانداردهای مرجع و عدم قطعیت اندازهگیری تأکید میکند. تعیین جرم نیز یکی از اجزای اساسی بسیاری از آنالیزهای کمی است.
به همین دلیل برای آزمایشگاهی که وزنکشی دقیق انجام میدهد، صرف خرید یک ترازوی با رزولوشن بالا کافی نیست؛ محل نصب، میز مناسب، جریان هوا، لرزش و برنامه کنترل عملکرد نیز باید در نظر گرفته شوند.
کمد نگهداری مواد شیمیایی
نگهداری مواد شیمیایی در آزمایشگاه فقط یک موضوع مربوط به نظم محیط نیست. نوع ماده، سازگاری شیمیایی، خطر اشتعال، خورندگی و نیاز به تهویه میتوانند روی انتخاب سیستم نگهداری تأثیر بگذارند.
فردوس تجهیز کمد نگهداری مواد شیمیایی با طبقات قابل تنظیم، بدنه مقاوم و فن تخلیه را در این دسته ارائه کرده است.
اما یک کمد را نباید برای تمام مواد شیمیایی مناسب دانست. OSHA توصیه میکند مواد براساس Hazard Class و سازگاری آنها نگهداری شوند و مواد قابل اشتعال نیز در ظروف و کابینتهای تأییدشده متناسب با این کاربرد قرار گیرند. همچنین نگهداری مواد روی کف، مسیر خروج یا نزدیک منابع حرارت توصیه نمیشود.
بنابراین پیش از سفارش کمد بهتر است مشخص شود چه نوع موادی، با چه حجمی و تحت چه شرایطی قرار است نگهداری شوند.
کمد سیلندر گاز آزمایشگاهی
سیلندرهای گاز فشرده علاوه بر خطرات شیمیایی میتوانند خطرات فیزیکی ناشی از فشار بالا ایجاد کنند. OSHA نیز گازهای فشرده را بهعنوان تجهیزاتی با ریسکهای خاص معرفی کرده و برای ارزیابی و کنترل این خطرات الزامات جداگانهای دارد.
فردوس تجهیز کمد نگهداری سیلندر با ظرفیت اعلامشده چهار سیلندر را در دسته تجهیزات عمومی خود عرضه میکند.
در انتخاب چنین کمدی باید نوع گاز، تعداد و ابعاد سیلندرها، نحوه تثبیت سیلندر، تهویه محیط، دسترسی به شیر و رگولاتور و الزامات ایمنی محل بررسی شوند. کمد بهتنهایی جایگزین طراحی صحیح سیستم گاز آزمایشگاه نمیشود.
ترولی، کمد استیل و تجهیزات جانبی آزمایشگاه
بخش دیگری از تجهیزات عمومی مستقیماً در اندازهگیری دخالت ندارند، اما روی Workflow و سازماندهی محیط آزمایشگاه تأثیر میگذارند.
فردوس تجهیز ترولی آزمایشگاهی از استیل 304، کمدهای استیل و مدلهای مختلف تجهیزات نگهداری را عرضه میکند.
در انتخاب این تجهیزات بهتر است مواردی مانند ظرفیت بار، ابعاد، قابلیت شستوشو، مقاومت سطح در برابر مواد مورد استفاده، کیفیت چرخها در ترولی و سهولت نظافت گوشهها و اتصالات بررسی شود.
برای محیطهایی که نظافت مداوم دارند، متریال مناسب و طراحی بدون نقاط دشوار برای تمیزکاری میتواند در استفاده روزمره اهمیت بیشتری از ظاهر تجهیز داشته باشد.
سکوبندی و میز آزمایشگاه
سکوبندی بخشی از زیرساخت آزمایشگاه است و باید با نوع فعالیت، تجهیزات رومیزی، مسیر تأسیسات و فضای کار هماهنگ باشد.
در صفحه فعلی فردوس تجهیز، سکوبندی آزمایشگاه با قابلیت اتصال و تنظیم اجزا نیز ارائه شده است.
هنگام طراحی میز آزمایشگاه باید وزن تجهیزات، ابعاد سطح کار، مقاومت صفحه در برابر مواد مورد استفاده، ارتفاع مناسب، جانمایی پریزها و تأسیسات و امکان تعمیر یا جابهجایی تجهیزات در آینده بررسی شود.
به همین دلیل طراحی سکوبندی بهتر است بعد از مشخص شدن Layout تجهیزات اصلی انجام شود، نه اینکه ابتدا میزها نصب شوند و بعد دستگاهها بر اساس فضای باقیمانده چیده شوند.
هنگام خرید تجهیزات عمومی آزمایشگاهی به چه نکاتی توجه کنیم؟
WHO برای انتخاب تجهیزات آزمایشگاهی مجموعهای از معیارها را پیشنهاد میکند: کاربرد مورد انتظار، مشخصات عملکردی، تناسب با خدمات آزمایشگاه، زیرساخت محل، هزینه، سهولت استفاده، دسترسی به مواد مصرفی، گارانتی، خدمات و قطعات یدکی از مهمترین آنها هستند. همچنین بهتر است پیش از خرید مشخص شود دفترچه راهنما، اطلاعات قطعات، نصب و آموزش اپراتور همراه دستگاه ارائه میشوند یا خیر.
برای خرید عملی، پیشنهاد میشود این موارد مشخص شوند:
- کاربرد دقیق دستگاه و تعداد دفعات استفاده روزانه
- ظرفیت واقعی مورد نیاز
- محدوده عملکرد و دقت مورد انتظار
- شرایط برق، تهویه و فضای نصب
- امکان کالیبراسیون یا کنترل عملکرد در تجهیزات اندازهگیری
- متریال و مقاومت در برابر محیط آزمایشگاه
- دسترسی به قطعات و خدمات فنی
- مدت و شرایط گارانتی
- آموزش کاربری و وجود مستندات فنی
- هزینه نگهداری در طول عمر دستگاه
این نگاه باعث میشود تجهیزات نه بر اساس «بیشترین امکانات»، بلکه براساس تناسب با فرآیند واقعی آزمایشگاه انتخاب شوند.
نگهداری تجهیزات عمومی آزمایشگاهی
تجهیز حتی اگر هنگام خرید عملکرد مطلوبی داشته باشد، بدون نگهداری صحیح ممکن است در طول زمان از شرایط اولیه خارج شود.
WHO توصیه میکند برنامه Preventive Maintenance شامل نظافت منظم، تنظیم، کنترل عملکرد و تعویض قطعات در بازههای تعیینشده باشد. اجرای این برنامه میتواند احتمال نتایج نادرست ناشی از خرابی، توقف کار و هزینههای تعمیر بالا را کاهش دهد.
برای تجهیزات مهم نیز بهتر است سوابق سرویس، کالیبراسیون، تعمیرات و مشکلات ایجادشده ثبت شوند. WHO داشتن Logbook اختصاصی یا سیستم ثبت تجهیزات را بخشی از مدیریت صحیح تجهیزات آزمایشگاهی میداند.
بنابراین خدمات پس از فروش فقط زمانی اهمیت پیدا نمیکند که دستگاه خراب شود؛ دسترسی به سرویس و نگهداری بخشی از تصمیم خرید اولیه است.
قیمت تجهیزات عمومی آزمایشگاهی چگونه تعیین میشود؟
قیمت تجهیزات عمومی آزمایشگاهی با توجه به نوع محصول بسیار متفاوت است. یک شیکر، ترازوی تحلیلی، کمد نگهداری مواد و سکوبندی آزمایشگاه از نظر ساختار و پارامترهای فنی قابل مقایسه نیستند.
در تجهیزات الکترومکانیکی عواملی مانند ظرفیت، کنترلر، موتور، محدوده سرعت و امکانات برنامهریزی روی قیمت اثر میگذارند. در تجهیزات حرارتی، حجم و سیستم کنترل دما اهمیت بیشتری دارد و در کمدها و سکوبندی، متریال، ابعاد، نوع طراحی و امکانات سفارشی از عوامل مهم قیمتگذاری هستند.
به همین دلیل برای مقایسه قیمت بهتر است ابتدا مشخصات فنی مورد نیاز تعیین شود و سپس مدلهایی با شرایط مشابه مقایسه شوند.
خرید تجهیزات عمومی آزمایشگاهی از فردوس تجهیز
در دسته تجهیزات عمومی آزمایشگاهی فردوس تجهیز میتوانید محصولاتی مانند شیکرهای رومیزی، بنماری، ترازو، ترولی، کمد نگهداری مواد، کمد سیلندر، کمد استیل، سکوبندی و برخی تجهیزات عمومی دیگر را بررسی کنید. مدلهای مختلف بسته به نوع محصول از نظر ظرفیت، ابعاد، متریال و مشخصات کنترلی متفاوت هستند.
برای انتخاب دقیقتر بهتر است پیش از سفارش، نوع فعالیت، ظرفیت کاری، محدودیت فضای آزمایشگاه و مشخصات فنی مورد انتظار را تعیین کنید. در تجهیز یک آزمایشگاه، محصولی ارزشمندتر است که برای Workflow واقعی مجموعه مناسب باشد، امکان نگهداری و سرویس آن وجود داشته باشد و عملکرد مورد نیاز را در طول زمان حفظ کند.
سوالات متداول درباره تجهیزات عمومی آزمایشگاهی
تجهیزات عمومی آزمایشگاهی شامل چه دستگاههایی است؟
این عنوان طیف گستردهای از تجهیزات پایه را پوشش میدهد. در دسته فعلی فردوس تجهیز محصولاتی مانند شیکر رومیزی، بنماری، ترازوی آزمایشگاهی، ترولی، کمدهای نگهداری، سکوبندی و برخی تجهیزات عمومی دیگر ارائه میشوند.
برای خرید تجهیزات عمومی آزمایشگاه از کجا شروع کنیم؟
ابتدا لیست فرآیندهای آزمایشگاه را مشخص کنید و برای هر تجهیز، کاربرد، ظرفیت، محدوده عملکرد، فضای نصب و نیازهای خدماتی را تعیین کنید. WHO نیز تناسب دستگاه با نیاز واقعی آزمایشگاه را از معیارهای اصلی انتخاب تجهیز میداند.
آیا تجهیزات آزمایشگاهی نیاز به کالیبراسیون دارند؟
همه تجهیزات به یک شکل کالیبره نمیشوند. تجهیزاتی که اندازهگیری آنها روی نتیجه آزمون مؤثر است باید طبق الزامات روش، سیستم کیفیت و دستور سازنده تحت کنترل مناسب قرار گیرند. ISO/IEC 17025 بر قابلیت اعتماد نتایج آزمایش و کالیبراسیون تأکید دارد.
برای خرید ترازوی آزمایشگاهی چه مشخصاتی مهم است؟
ظرفیت، Readability، تکرارپذیری، حداقل مقدار مناسب برای فرآیند، شرایط محیطی و کالیبراسیون از موارد مهم هستند. NIST نیز در منابع آموزشی ترازوهای تحلیلی بر خطاهای وزنکشی و عدم قطعیت تأکید دارد.
تجهیزات آزمایشگاهی هر چند وقت یک بار باید سرویس شوند؟
یک فاصله ثابت برای همه دستگاهها وجود ندارد. برنامه سرویس باید بر اساس نوع تجهیز، میزان استفاده و توصیه سازنده تعریف شود. WHO نگهداری پیشگیرانه دورهای و ثبت سوابق آن را توصیه میکند.